أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
220
قانون ( فارسى )
حالتى با داروى بازكننده و تقويتبخش و با خاصيّت قبوضيتبخشى ميانگين بيمار را دريابى و كوشش كنى كه به خوبى و در حد معقول به باز كردن راهبندان بپردازى . داروهايى كه در اينباره بسيار سودمندند داروهايى هستند كه همراه خواص مذكور خوشبو هم هستند . بويژه چنين داروهاى خوشبوى اگر در شراب ريحانى بپزند - كه قبوضيت دارد - نور على نور است . از داروهائى كه براى هر نوع حالات بيمارى كبد و بر طرف كردن ناتوانى كبد هميشه مفيد است ، كبد گرگ است ؛ كبد گرگ را خشك كن و خرد كن و بساى ، يك قاشق از آن را با شرابى بخورند . همينكه از اين علاجهاى لازم فراغت يافتى بيمار را وادار كن كه پيوسته شير شتر عرب بنوشد . دارويى تركيبى هست كه براى رفع ناتوانى كبد خوب است و تركيبش چنين است : نسخه : لاكشسته ، راوند چينى هريك سه درهم . افشرهء مشكانيه ، بزر رازيانه ، بزر سلمك هريك پنج درهم . خاراگوش رومى شش درهم . بزر كاسنى ده درهم . كشوث هشت درهم . بزر كرفس چهار درهم . از آنها قرص سازند يا گردمانند كنند و در دهان ريزند . داروى تركيبى ديگر هست كه بر داروهاى ديگر پيشى دارد . تركيب آن به قرار زير است : نسخه : مويز تهى شده از هسته بيست و پنج مثقال ، زعفران يك مثقال ( نيم مثقال نسخه ) دارچين ختايى نيم مثقال . نى نهاوندى دو مثقال . مقل يهود دو مثقال و نيم . دارچين يك مثقال . سنبل سه مثقال . گورگياه دو مثقال و نيم . مرّ چهار مثقال . انگم درخت بنه چهار مثقال . قندول دو مثقال . عسل شانزده مثقال . شراب به اندازهء كافى . همه را درهم سرشند و از آن تناول كنند . و اگر نياز باشد افيون و بزر بنگ را هم با اين دارو مخلوط كنى روا است . به عقيدهء جالينوس اين نسخه از داروهايى تركيب شده است كه هريك نوعى خاصيت دارند كه با كبد سازگار و معالج كبدند . هستند كه قبوضيت به اعتدال مىدهند و رساننده هم هستند ، و هستند كه مىخشكانند و خونابهء چركالود و بدجنس را پاكسازى مىكنند . هستند مزاج از راه دررفته را اصلاح مىنمايند . هستند كه ضد عفونى مىكنند ، و اكثر آنها در بهرهرسانى دو ديگ ابزار خوشبوى مىباشند كه عبارتند از دارچين و دارچين ختائى . دارچين و دارچين ختائى ضدعفونىكننده ، اصلاحكنندهء مزاج ، دفع كنندهء سبب تباهكننده مزاج ، برچينندهء خونابهء چركالود ، دفعكنندهء خونابهء چركالود ، پادزهر داروهاى سمّى و دفعكنندهء اثر داروهاى زيانآورند . دارچين از سليخه ( دارچين ختايى ) فعّالتر است . اين دو دارو از كلّيهء داروهاى خوشبوى كه در اين حالات مفيدند ، بهترند ؛ حتى از سنبل و امثال آن نيز خوبترند . قندول و زعفران - كه در داروى تركيبى فوق الذكر واردند - خاصيتهاى گيرندگى ، رسانيدن ،